Phật giáo
Từ Wikiquote
Phật giáo là một tôn giáo do Đức Phật Thích Ca sáng lập vào thế kỷ thứ 6 TCN. Phật giáo chủ trương một con đường thực nghiệm tâm linh nhằm đạt đến hạnh phúc Niết bàn, một sự giải thoát hoàn toàn khỏi phiền não và khổ đau. Giáo lý chủ yếu của Phật giáo là Tứ Thánh Đế, còn gọi là Tứ Diệu Đế, có nghĩa là 4 chân lý Thánh triết hay 4 sự thật do bậc thánh chứng ngộ, bao gồm: Khổ đế (sự thật về khổ), Tập đế (nguồn gốc của mọi sự khổ đau), Diệt đế (sự thật về sự diệt khổ, tức Niết-bàn), và Đạo đế (sự thật về con đường đưa đến sự diệt tận khổ đau).
Phật giáo thuyết minh rằng tất cả chúng sanh được sanh ra là do nghiệp lực của chúng. Nghiệp tức là hành động tạo tác do vô minh, mê lầm phát sinh. Triết lý Phật giáo chủ yếu bàn luận về con đường giải thoát khỏi luân hồi sanh tử.
Theo lịch sử Phật giáo Nam Truyền, Phật Thích Ca sinh năm 623 TCN. Ngài vốn là thái tử Tất Đạt Đa thuộc bộ tộc Sakya (Thích Ca), con vua Suddhodana (Tịnh Phạn) và Hoàng hậu Maya, nước Xá Vệ, một mảnh đất hiện nay là vùng biên giới giữa Nêpan và Ấn Độ. Năm 29 tuổi, thái tử tất Đạt Đa từ bỏ ngai vàng, địa vị cao sang, xuất gia tìm đạo. Sau 6 năm tầm sư học đạo và thực hành khổ hạnh, cuối cùng đã chứng ngộ Chánh giác cứu kính vô thượng dưới gốc cây Bồ-đề và trở thành Phật, bậc Toàn giác.
Từ Pali, "Buddha" (Phật Đà) có chữ gốc "Buddh" là hiểu biết, giác ngộ chân lý tối hậu, cứu kính. Sách Pali gọi Ngài là Sammà Sambuddha, với nghĩa là bậc Toàn giác, thấu triệt tất cả chân lý giải thoát; bậc Thánh, không những giác ngộ đầy đủ cho bản thân mình, mà còn giác ngộ đầy đủ cho tất cả mọi người khác, cho tất cả mọi chúng sanh.
Sau khi thành Phật, Phật Thích Ca đi đến vườn Nai gần thành phố Benares truyền dạy chân lý cho năm anh em Kiều Trần Như. Bài giảng đầu tiên của Phật gọi là Chuyển Pháp Luân (chuyển vận bánh xe chánh pháp)tuyên bố về GIÁO PHÁP và con đường đạo cứu khổ và diệt khổ, con đường đạo dẫn tới cõi bất tử, cõi Niết Bàn.
Đây là con đường Trung Đạo dẫn tới cuộc sống thanh tịnh, trí tuệ sáng suốt và giải thoát tối hậu. Đó là con đường đạo tám nhánh nổi tiếng, sách Hán thường dịch là Bát Chánh Đạo:
- Chánh tri kiến: Thấy biết chân chánh.
- Chánh tư duy: Suy nghĩ chân chánh, ý chí chân chánh.
- Chánh ngữ: Nói năng chân chánh, tức là không nói dối, không nói ác, không nói chia rẽ, không nói lời vô nghĩa.
- Chánh nghiệp: Hành động chân chánh, tức là không sát sanh, không lấy của không cho, không tà hạnh, không rượu chè...
- Chánh mạng: Sinh sống bằng nghề chân chánh, không phải bằng nghề bất lương, như buôn bán lừa đảo, buôn vũ khí và thuốc độc, buôn bán nô tỳ...
- Chánh tinh tấn: Siêng năng chân chánh, như siêng năng diệt bỏ điều bất thiện, siêng năng làm mọi điều tốt lành.
- Chánh niệm: Nghĩ nhớ chân chánh, không nghĩ nhờ điều tà vạy, ác xấu, mê lầm.
- Chánh định: Tập trung tư tưởng chân chánh, không để tư tưởng tán loạn, chạy theo dục vọng.
Con đường tám nhánh là con đường đạo chân chánh, dẫn tới chấm dứt mọi đau khổ, phát khởi trí tuệ, đưa đến Niết bàn, là sự giải thoát vĩnh viễn khỏi vòng sống chết luân hồi, là sự thanh tịnh tuyệt đối và an lạc tuyệt đối.
Trong bài thuyết pháp đầu tiên này, Đức Phật giảng về Tứ Thánh Đế, cũng gọi là bốn chân lý Thánh, bởi vì chúng được phát hiện và tuyên thuyết bởi bậc thánh vĩ đại nhất là Đức Phật. Đó là chân lý về sự khổ (sách Hán gọi là Khổ đế), chân lý về nguyên nhân của khổ (Tập đế), chân lý về diệt khổ (Diệt đế), chân lý về con đường đạo diệt khổ (Đạo đế).
Những lời dạy của Đức Phật gọi là Giáo Pháp hay gọi tắt là Pháp.
Những Thánh đệ tử xuất gia, thọ trì giới hạnh của Phật sống trong sự hoà hợp thanh tịnh gọi là Tăng già, gọi tắt là Tăng.
