Đế quốc La Mã

Hoàng đế La Mã Nero trên tranh tường đế quốc

Đế quốc La Mã hay Đế quốc Roma (tiếng Latinh: Imperium Romanum) là giai đoạn tiếp nối Cộng hòa La Mã cổ đại, thống nhất trong giai đoạn năm 27 TCN - 395 rồi được Đế quốc Đông La Mã kế thừa. Do phạm vi ảnh hưởng rộng lớn và cai trị lâu dài, Đế quốc La Mã có tầm ảnh hưởng sâu sắc và dai dẳng đối với sự phát triển ngôn ngữ, tôn giáo, nghệ thuật, kiến trúc, văn học, triết học, luật pháp và hình thức chính trị trên các vùng cai trị và để lại di sản về sau.

Trích dẫn từ La Mã

Tiếng Latinh

• 29–19 TCN, Vergilius, Aeneis, VI-851

  tū regere imperiō populōs, Rōmāne, mementō

  Dịch nghĩa: Hỡi La Mã, hãy nhớ cai trị các dân tộc bằng đế quốc.

  Con, đế quốc Romain, cai trị cả thế gian.

• 121, Julius Caesar được Suetonius chép trong De vita Caesarum (Tiểu sử 12 hoàng đế)

  Veni, vidi, vici

  Ta đến, ta thấy, ta chinh phục.

Tiếng Hy Lạp

• ~, Kinh Thánh Tân Ước, Phúc âm Giăng 11:48

  ἐὰν ἀφῶμεν αὐτὸν οὕτω, πάντες πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν· καὶ ἐλεύσονται οἱ Ῥωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ἡμῶν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ ἔθνος (Κατά Ιωάννην)

  Nếu chúng ta để cho người làm, thì thiên-hạ tin người, rồi dân Rô-ma sẽ đến diệt nơi nầy và cả nước chúng ta nữa.

Trích dẫn khác

Tiếng Việt

• 1934, Lê Văn Trương, Trước cảnh hoang tàn Đế Thiên Đế Thích
• ...tướng quân Marius khi xưa đã bao phen đạp xương tắm máu, xông pha trong bãi chiến trường, lập nên những đại kỳ công làm vẻ vang cho xứ La Mã (Romé). Đã bao phen nắm cái uy quyền "trấn quốc" ở trong tay, thế mà khi tám mươi tuổi, tóc đã bạc, lưng đã còng, chân đã mỏi còn phải lênh đênh cơ khổ lẩn lút xứ người. Tuy vậy mà chí chẳng chùn, gan chẳng núng, sau lại khôi phục được cơ đồ nghiêng ngửa.

Tiếng Anh

• 1606, William Shakespeare, Antony and Cleopatra, Hồi I cảnh I

  Let Rome in Tyber melt, and the wide Arch
  Of the raing'd Empire fall: Heere is my space,
  Kingdomes are clay: Our dungie earth alike
  Feeds Beast as Man; the Noblenesse of life
  Is to do thus...

  Mặc cho thành La Mã tan vào sóng nước của sông Tibơ và thây kệ cái vòm mênh mông của đế quốc rộng lớn ấy sụp đổ! Đây là bờ cõi của ta. Mọi vương quốc đều là đất sét cả thôi: trái đất nhớp nhúa của chúng ta nuôi cả thú vật lẫn người. Cái cao quý của cuộc sống là ở chỗ làm như thế này...

Xem thêm

• Sumer
• Thời đại đồ đá
• Nhà Đường

Liên kết ngoài

• Bài viết bách khoa Đế quốc La Mã tại Wikipedia