Đế quốc Mông Cổ
Đế quốc Mông Cổ (tiếng Mông Cổ: Их Монгол Улс) hay Đại Mông Cổ Quốc là đế quốc du mục lớn nhất trong lịch sử, do Thành Cát Tư Hãn sáng lập năm 1206, bành trướng khắp lục địa Á-Âu trước khi phân chia và cáo chung năm 1368.
Trích dẫn từ đế quốc
[sửa]- 1206, Thành Cát Tư Hãn, chép trong Mông Cổ bí sử, tập 10
- 在前，我止有八十人做宿衛，七十人做護衛散班。如今天命眾百姓都屬我管，我的護衛散班等於各萬戶、千戶、百戶內，選一萬人做者。
- Thuở trước, ta chỉ có tám mươi người làm Túc vệ, bảy mươi người làm Hộ vệ tán ban. Nay nhờ Thiên mệnh, muôn dân trăm họ đều đã quy phục dưới quyền ta. Vậy nên, đội Hộ vệ của ta phải chọn lấy một vạn người từ các Vạn hộ, Thiên hộ và Bách hộ.
- 在前，我止有八十人做宿衛，七十人做護衛散班。如今天命眾百姓都屬我管，我的護衛散班等於各萬戶、千戶、百戶內，選一萬人做者。
- 1260, Hốt Tất Liệt, Chiếu lên ngôi chép trong Nguyên sử, tập 4
- 肆予冲人，渡江之後，蓋將深入焉。乃聞國中重以簽軍之擾，黎民驚駭，若不能一朝居者。予為此懼，馹騎馳歸。目前之急雖紓，境外之兵未戢。乃會羣議，以集良規。
- Ta đây là kẻ hèn mọn, sau khi vượt sông, định tiến sâu vào nam. Bỗng nghe trong nước có loạn cưỡng bách tòng quân, lê dân kinh hãi, như không thể sống yên dù chỉ một sớm một chiều. Ta vì thế mà lo sợ, phi ngựa quay về. Cấp bách trước mắt dù đã tạm yên, nhưng binh đao biên giới vẫn chưa dứt. Nay họp quần thần, tập hợp kế sách hay.
- 肆予冲人，渡江之後，蓋將深入焉。乃聞國中重以簽軍之擾，黎民驚駭，若不能一朝居者。予為此懼，馹騎馳歸。目前之急雖紓，境外之兵未戢。乃會羣議，以集良規。
Trích dẫn khác
[sửa]- Thế kỷ 13, Trần Hưng Đạo, Dụ chư tỳ tướng hịch văn
- 竊見偽使往來 道途旁午
掉鴞烏之寸舌而凌辱朝廷
委犬羊之尺軀而倨傲宰祔
托忽必列之令而索玉帛以事無已之誅求
假雲南王之號而揫金銀以竭有限之傥庫- Thiết kiến ngụy sứ vãng lai, đạo đồ bàng ngọ.
Trạo hào ô chi thốn thiệt nhi lăng nhục triều đình;
Ủy khuyển dương chi xích khu nhi cứ ngạo tể phụ.
Thác Hốt Tất Liệt chi lệnh nhi sách ngọc bạch, dĩ sự vô dĩ chi tru cầu;
Giả Vân Nam Vương chi hiệu nhi khu kim ngân, dĩ kiệt hữu hạn chi thảng hố.- Phan Kế Bính dịch Hịch tướng sĩ
- Trần Trọng Kim dịch Hịch tướng sĩ
- trông thấy những ngụy-sứ đi lại rầm-rập ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà xỉ-mắng triều-đình, đem thân dê chó mà bắt-nạt tổ-phụ, lại cậy thế Hốt tất Liệt 忽 必 烈 mà đòi ngọc-lụa, ỷ thế Vân-nam-vương để vét bạc vàng
- Ngô Tất Tố dịch Hịch tướng sĩ
- ...chính mắt ngó thấy sứ ngụy đi lại, đường xá nghẽn-ngang, chúng múa cái lưỡi cú quạ làm nhục chốn triều-đình, chúng giơ cái thân chó dê, kiêu ngạo với quan tể-phụ; chúng nhờ mệnh lệnh của chúa Mông-Cổ, mà đòi nào ngọc nào lụa, sự vòi vĩnh thật vô cùng; chúng mượn danh hiệu của vua Vân-nam mà hạch nào bạc nào vàng;
- Thiết kiến ngụy sứ vãng lai, đạo đồ bàng ngọ.
- 竊見偽使往來 道途旁午
Xem thêm
[sửa]Liên kết ngoài
[sửa]
Bài viết bách khoa Đế quốc Mông Cổ tại Wikipedia
