Mạnh Tử

Bộ sưu tập danh ngôn mở Wikiquote
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Tu ố chi tâm, nghĩa chi đoan dã.

Mạnh Tử, tên là Mạnh Kha, tự là Tử Dư, sinh vào đời vua Chu Liệt Vương, quê gốc thuộc nước Lỗ, nay là thành phố Trâu Thành, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, là môn sinh của Tử Tư, tức là Khổng Cấp, cháu nội của Khổng Tử và là đại biểu xuất sắc của Nho giáo thời Chiến quốc, được xem là ông tổ thứ hai của Nho giáo và được tôn làm "Á thánh Mạnh Tử" (chỉ đứng sau Khổng Tử). Sách Mạnh Tử của ông là một trong những cuốn sách quan trọng của Nho giáo.

Thiếu nguồn

  • Học mà không nghĩ thì mất hết, nghĩ mà không học thì mỏi mệt.
    Học nhi bất tư tắc võng, tư nhi bất học tắc đãi.
    學而不思則罔,思而不學則殆。
  • Có kiến thức thì không nghi ngờ, có lòng nhân thì không ưu tư, có dũng cảm thì không sợ hãi.
    Tri giả bất hoặc; nhân giả bất ưu; dũng giả bất cụ.
    知者不惑;仁者不憂;勇者不懼。
  • Người không có chữ tín, chẳng làm chi nên việc.
    Nhân nhi vô tín, bất tri kỳ khả dã.
    人而無信,不知其可也。
  • Không nhìn điều sai, không nghe điều tầm bậy, không nói điều trái, không làm điều quấy.
    Phi lễ vật thị, phi lễ vật thính, phi lễ vật ngôn, phi lễ vật động.
    非禮勿視,非禮勿听,非禮勿言 ,非禮勿動。
  • Điều mình không thích thì đừng làm cho người khác; Nơi quê hương, gia đình mình thì tránh gây thù chuốc oán.
    Kỷ sở bất dục, vật thi vu [ư] nhân; Tại bang vô oán, tại gia vô oán.
    己所不慾,勿施于人;在邦無怨 ,在傢無怨。
  • Người không biết nhận thức sâu xa, ắt có ngày sẽ gặp phiền phức [âu lo].
    Nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu.
    人無遠慮,必有近憂。
  • Lời giả dối làm rối loạn tâm thiện. Không nhịn được điều nhỏ nhặt, sẽ làm hư chuyện đại sự.
    Xảo ngôn loạn đức. Tiểu bất nhẫn, tắc loạn đại mưu.
    巧言亂德。小不忍,則亂大謀。
  • Phàm người ta sống đến 40 tuổi đã chứng kiến nhiều điều xấu xa, coi cái chết nhẹ như không.
    Niên tứ thập nhi kiến ác yên, kỳ chung dã dĩ.
    年四十而見惡焉,其終也已。
  • Người có đức thì không lẻ loi, tất có bạn cũng trọng đạo đức như mình.
    Đức bất cô, tất hữu lân.
    德不孤,必有鄰。
  • Không oán trời, không trách người, phàm làm người nên hiểu số mệnh.
    Bất oán thiên, bất vưu nhân, hạ học nhi thượng đạt.
    不怨天,不尤人,下學而上躂。
  • Lòng biết hổ thẹn là đầu mối của đức nghĩa.
    Tu ố chi tâm, nghĩa chi đoan dã.
  • Bất hiếu có ba điều, không lấy vợ đẻ con để tuyệt tự là điều bất hiếu lớn nhất.
    Bất hiếu hữu tam, bất thú vô tử, tuyệt tiên tổ tự, vô hậu vi đại.
  • Ta phân biệt được điều phải lẽ trái đều do đức trí cả.
    Thị phi chi tâm trí chi đoan dã.
  • Đã là người dũng sĩ không quên rằng có ngày mình sẽ phải mất đầu.
    Dũng sĩ bất vong táng kỳ nguyên.
  • Kẻ sĩ mà còn quyến luyến sự yên vui thuận tiện cho xác thịt thì tâm lụy chí hèn không đáng được gọi là kẻ sĩ.
  • Làm chuyện gì mà có điều chưa thỏa mãn thì hãy tự xét lại thân mình xem làm như thế đã phải chưa.
  • Đối với kẻ tự hại thân dầu nói cũng bằng thừa. Đối với kẻ tự liều thân dầu giúp cũng vô ích.
  • Giết một ông vua có vạn cỗ xe thì cũng không khác việc giết một kẻ thường dân [làm nhục mình].
    Thị thích vạn thặng chi quân, nhược thích hạt phu.
    視刺萬乘之君、若刺褐夫。
  • Cha mẹ đều còn, anh em không bị gì, ấy là cái vui thứ nhất. Ngửa mặt lên trời mà không hổ, cúi đầu đối với người mà không thẹn, ấy là cái vui thứ nhì. Được và dạy anh tài trong thiên hạ, ấy là cái vui thứ ba.
    Phụ mẫu câu tồn, huynh đệ vô cố, nhất lạc dã. Ngưỡng bất quý ư thiên, phủ bất tạc ư nhân, nhị lạc dã. Đắc thiên hạ anh tài nhi giáo dục chi, tam lạc dã.
    父母俱存、兄弟無故、一樂也。 仰不愧於天、俯不怍於人、二樂也。 得天下英才而教育之、三樂也。
  • Nuôi sự sống, mất sự chết, đừng tiếc, ấy là bắt đầu của Vương đạo.
    Dưỡng sinh táng tử vô hám, vương đạo chi thủy dã.
    養生喪死無憾、王道之始也。
  • "Nhân" (yêu người), ấy là lòng của người; "nghĩa" (lẽ phải chăng) ấy là đường để làm người.
    Nhân, nhân tâm dã; nghĩa, nhân lộ dã.
    仁人心也、義人路也。

Liên kết ngoài